Coraz więcej Polaków prowadzi działalność gospodarczą poza granicami kraju – w Niemczech, Norwegii, Holandii czy Wielkiej Brytanii. Wraz z możliwością pracy w międzynarodowym otoczeniu pojawia się jednak istotne pytanie: czy pracując za granicą muszę się rozliczyć w Polsce? Odpowiedź nie zawsze jest oczywista i zależy przede wszystkim od tzw. rezydencji podatkowej. Właściwe ustalenie rezydencji oraz znajomość zasad unikania podwójnego opodatkowania to podstawa, by uniknąć błędów i nieprzyjemnych konsekwencji ze strony polskiego fiskusa.
Rezydencja podatkowa – klucz do prawidłowego rozliczenia
To, gdzie należy rozliczyć dochód z działalności gospodarczej prowadzonej za granicą, zależy od miejsca rezydencji podatkowej. Jeśli przedsiębiorca ma centrum interesów życiowych lub gospodarczych w Polsce (np. rodzina, mieszkanie, firma, rachunek bankowy) lub przebywa tu ponad 183 dni w roku podatkowym, uznaje się go za polskiego rezydenta podatkowego.
Co to oznacza w praktyce? Polski rezydent ma nieograniczony obowiązek podatkowy – musi rozliczać się w Polsce z całości swoich dochodów, również tych osiągniętych za granicą. Z kolei nierezydent podatkowy (osoba, której centrum interesów znajduje się poza Polską) rozlicza się tylko z dochodów uzyskanych na terytorium Polski.
Dlatego pierwszym krokiem jest zawsze ustalenie rezydencji podatkowej, bo to od niej zależy, w którym kraju należy zapłacić podatek.
Obowiązki polskich rezydentów prowadzących biznes za granicą
Jeżeli prowadzisz działalność gospodarczą za granicą, ale nadal masz status polskiego rezydenta, musisz pamiętać o kilku obowiązkach:
- wykazaniu zagranicznych dochodów w rocznym zeznaniu podatkowym (PIT),
- ewentualnym odprowadzeniu zaliczek na podatek dochodowy, jeśli nie zrobił tego zagraniczny urząd,
- zgłoszeniu prowadzenia działalności poza Polską, jeśli wpływa to na zakres obowiązków podatkowych w kraju.
Wiele osób błędnie zakłada, że jeśli płacą podatki za granicą, nie muszą niczego zgłaszać w Polsce. Tymczasem przepisy wyraźnie wskazują, że dochód uzyskany poza terytorium RP co do zasady powinien zostać uwzględniony w polskim PIT – choć nie zawsze oznacza to obowiązek zapłaty podatku w kraju.
Unikanie podwójnego opodatkowania
Aby uniknąć sytuacji, w której ten sam dochód zostanie opodatkowany dwukrotnie – w Polsce i za granicą – nasz kraj zawarł z wieloma państwami umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania.
W praktyce stosowane są dwie metody rozliczeń:
- Metoda wyłączenia z progresją – dochód uzyskany za granicą jest zwolniony z opodatkowania w Polsce, ale wpływa na wysokość stawki podatkowej stosowanej do krajowych dochodów.
- Metoda proporcjonalnego odliczenia – należy wykazać cały dochód w Polsce, ale można odliczyć podatek zapłacony za granicą.
Warto zwrócić uwagę, że w ostatnich latach coraz częściej stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia (na mocy konwencji MLI), która jest mniej korzystna dla podatnika. W takim przypadku możliwe jest jednak skorzystanie z tzw. ulgi abolicyjnej (limit do 1360 zł).
Zaliczki i rozliczenie PIT przy pracy za granicą
Zagraniczny urząd skarbowy lub pracodawca często pobiera zaliczki na podatek dochodowy. Jeśli jednak jesteś polskim rezydentem, powinieneś uwzględnić te zaliczki w swoim rozliczeniu w Polsce. Dotyczy to zarówno przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą, jak i osób wykonujących zlecenia dla zagranicznych kontrahentów.
Jeżeli wykonujesz pracę z Polski dla zagranicznej firmy, Twój dochód wciąż jest uzyskiwany na terytorium RP – dlatego praca za granicą a podatek w Polsce to kwestia, której nie wolno bagatelizować. Nawet jeśli Twój klient lub pracodawca znajduje się za granicą, obowiązek rozliczenia PIT w Polsce pozostaje.
Wspólne rozliczenie małżonków, gdy jedno pracuje za granicą
Często pojawia się pytanie: czy możliwe jest wspólne rozliczenie PIT małżonków, gdy jedno z nich pracuje za granicą? Tak, ale tylko wówczas, gdy oboje mają status polskich rezydentów podatkowych. Oznacza to, że ich centrum interesów życiowych znajduje się w Polsce – np. mieszkają tu, utrzymują gospodarstwo domowe, posiadają majątek lub dzieci uczęszczają do polskich szkół. Jeżeli jedno z małżonków ma już status rezydenta innego kraju, wspólne rozliczenie w Polsce nie będzie możliwe.
Podwójna rezydencja i potencjalne ryzyko
Zdarza się, że podatnik spełnia kryteria rezydencji w dwóch krajach jednocześnie. W takiej sytuacji stosuje się zapisy umów międzynarodowych, które określają tzw. tie-breaker rules – czyli zasady pozwalające ustalić, który kraj ma pierwszeństwo w opodatkowaniu.
Decydują o tym m.in.:
- centrum interesów życiowych,
- długość pobytu w danym kraju,
- miejsce zamieszkania rodziny,
- kraj, w którym podatnik zazwyczaj przebywa.
Warto te kwestie konsultować z doradcą podatkowym, aby uniknąć nieporozumień i podwójnego opodatkowania.
Dochody z Polski wypłacane za granicą
Jeśli pracujesz dla polskiego pracodawcy, ale wykonujesz pracę poza granicami kraju, dochody te zasadniczo podlegają opodatkowaniu w Polsce. Dopiero jeśli Twój pobyt za granicą przekroczy 182 dni, możliwy jest obowiązek podatkowy również w państwie, w którym pracujesz.
Nie wiesz, czy musisz rozliczyć się w Polsce z pracy za granicą?
Zespół All In Biuro Usług Rachunkowych Lublin pomoże Ci prawidłowo ustalić rezydencję podatkową, rozliczyć dochody zagraniczne i uniknąć podwójnego opodatkowania.